Thế giới quan của người Việt cổ

0
167

Thế giới quan của người Việt cổ thể hiện rõ nhất qua truyện Bánh trưng bánh dầy có từ thời Hùng Vương thứ 6 với quan niệm trời tròn đất vuông, trời tròn như cái vung úp suống đất bằng phẳng và đất có hình vuông. Nhưng đi sâu phân tích, ta thấy, bánh chưng, bánh dầy biểu hiện rõ nét của quan niệm về âm dương ngũ hành. Bánh chưng là đất, chứa đựng sự phú túc nuôi dưỡng con người. Trước hết ta thấy, vuông tròn thể hiện ý tưởng triết học là gì ?

Trong dân gian có câu: Mẹ tròn con vuông.

Trong truyện kiều có câu: Trăm năm tính cuộc vuông tròn, Phải dò cho đến ngọn nguồn lạch sông.

Theo lý học Đông phương, khí dương thuần khiết viên mãn có hình tròn; còn khí âm tụ, đục, có giới hạn, có hình tượng là hình vuông. Âm dương là khái niệm rất rộng bao gồm mọi cái. Như vậy, bánh trưng bánh dầy biểu thị âm dương của vũ trụ.

Đi sâu vào cấu tạo của bánh chưng ta thấy nó bao gồm ngũ hành theo chiều tương sinh từ trong ra ngoài:

Trong cùng là thịt lợn, màu đỏ tượng trưng cho hành hoả.

Tiếp đến là đậu xanh bóc vỏ, màu vàng tượng trưng cho hành thổ.

Thứ ba là gạo nếp trắng tượng trưng cho hành kim.

Thứ tư là diệp lục tố từ gạo và lá vong tiết ra khi đun tạo nên màu đen, đó chính là nước, tượng trưng cho hành thuỷ. Và cuối cùng là lá dong màu xanh tượng trưng cho hành mộc. Sắp xếp từ trong ra ngoài theo thứ tự sau: Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ, Mộc. Đây chính là sấp xếp theo quy luật ngũ hành tương sinh.

Buộc bánh chưng bằng 4 sợi lạt màu đỏ chia bánh chưng thành 9 hình vuông, đó chính là cửu cung Hà Đồ, một đồ hình bí ẩn trong văn hoá phương Đông.

Âm dương hài hoà, ngũ hành tương sinh là nguồn gốc của sự phú túc, phát triển trong tự nhiên, xã hội và con người. Chính vì vậy nó được giải nhất trong kỳ thi thời vua Hùng Vương thứ 6 vì tính biểu tượng độc đáo về vũ trụ quan của người Việt cổ.

Có thể, thế giới quan của người Việt cổ còn thể hiện qua Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu cơ.

Bọc của Âu Cơ Tượng trưng cho Thái cực, 100 trứng là Tổng số của Hà Đồ (55) với Lạc Thư (45), trong đó 50 vòng tròn đen thuộc âm ( 50 người con gái ) theo Âu Cơ lên núi (Dương), 50 vòng tròn trắng thuộc dương ( 50 người con trai ) theo Lạc Long Quân về biển ( Âm ). Lạc Thư thuộc dương vì tỉ lệ âm dương 20/25, Hà Đồ thuộc âm vì tỉ lệ âm dương  30/25. Trong âm có dương, trong dương có âm. Âm thuộc hình thể nên những người con theo mẹ lên lãnh đạo đất nước. 15 bộ lạc của nước Văng Lang chính là tổng số của Ma Phương Lạc thư dù cộng theo kiểu nào.

4

9

2

3

5

7

8

1

6

(nguồn: từ tập sách Đại cương lịch sử triết học Việt Nam. Nhà xuất bản chính trị quốc gia năm 2010 ).

Leave a reply