U Minh Thượng đã có nhiều bài viết sâu sắc về truyền thống đấu tranh bất khuất của đồng bào, đồng chí, những người con anh hùng của U Minh đã làm nên nhiều kỳ tích, để mãnh đất này trở thành huyền thoại – U Minh. Bên cạnh đó còn có thơ ca truyền thống mà con người U Minh đã chắc chiu, sáng tạo nên từ thực tế cuộc chiến đấu gian khổ, hy sinh và đầy vinh quang đó!
Sự kiện đồng khởi cả Miền Nam năm 1960 trong tiếng mõ tre vang dậy tưởng chừng như tiếng súng là tiếng bước chân rầm rập của đoàn quân giải phóng, tiếng reo hò của nhân dân vùng lên quật khởi.
Oán hờn dằng dặc bấy lâu
Đêm nay là trận khởi đầu mãi ghi
Đoàn quân giải phóng bước đi
Đêm nay nào có khác gì Điện Biên
Trăng thu tỏa sáng khắp miền
Nửa đêm súng nổ vang rền chi khu
Báo cho bè lũ hung tàn
Vĩnh Bình, Cái Nứa đồn tan mất rồi…
Một bài ca mộc mạc, nhưng đầy khí thế chiến đấu, kêu gọi toàn dân đoàn kết một lòng vùng lên kháng chiến:
Muôn tiếng hét hoan hô, hoan hô
Nức lòng mừng Mặt trận ra đời
Như ánh đuốc đêm thâu sáng ngời
Rọi đường cho cả đoàn quân đi
Muôn tiếng hát hoan hô, hoan hô
Khắp xa gần niềm vui ngập tràn
Ca hát múa vang vang nhịp nhàng
Lòng hân hoan như mùa xuân sang
Ta tiến lên dưới bóng cờ kết đoàn
Nguyên một lòng diệt kẻ thù
Đường càng đi đội ngũ càng nhiều
… Quân thù kia dù súng đồng tàu to
Nhưng không qua, muôn tim ta…
Không biết tác giả bài hát này là ai. Nhưng sau đó bài hát này trở thành bài ca truyền miệng trong nhân dân, và ăn sâu trong tâm khảm của người dân U Minh, được xem như là câu hát dân gian. Lời ca là một lời khẳng định đanh thép: “Quân thù kia có nhiều đạn to, nhưng không qua, muôn tim ta… đó là điều kỳ diệu của dân tộc ta: Đánh giặc bằng mọi thứ vũ khí: gậy tầm vông, chông tre, lựu đạn, bom mìn tự tạo và bằng cả ý chí, và cả trái tim yêu nước, căm thù và cả những lời ca mộc mạc như thế đó”.
Các bài ca Cách mạng lúc ấy tuy mộc mạc, nhưng đầy sức thuyết phục. Bởi nó đã nói lên nỗi khát vọng của người dân từng chịu sống trong áp bức đau thương và câm thù giặc sâu sắc:
Giải phóng thân ta đồng bào ơi
Đứng lên đi nào
Chặt gông xiềng
Tung cửa tù lao
Để đòi no ấm
Xiết chặt tay nhau tranh đấu
Cho ta được tự do, sống ra con người
Đời no lành, chan hòa niềm vui
Nước nhà yêu quý chẳng còn chia đoi
Là dân thôn dã hay đô thành
Dù thân đối rách hay no lành
Chúng ta cùng có một kẻ thù
Là bọn Mỹ Ngô phát xít độc tài
Mặt người lòng thú…
Ngày 20/7/1961, Tiểu đoàn U Minh 10, của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Rạch Giá ra đời. Những chiến công đầu làm phấn khởi nức lòng Nhân dân trong tỉnh, làm cho kẻ thù khiếp vía kinh hồn và làm rạng danh truyền thống anh hùng của anh bộ đội Cụ Hồ. Một bài ca rất lính, vang lên hùng tráng giữa rừng U Minh bao la, kỳ vĩ:
Rừng U Minh tràm xanh nước hồng
Tiểu đoàn U Minh có dòng máu sôi
Rừng U Minh tràm xanh mây mù
Tiểu đoàn U Minh quyết tâm diệt thù!
U Minh! Tiểu đoàn U Minh.
…
Bốn mươi thế kỷ cùng ta ra trận
Có Đảng ta đây có Bác Hồ.
Chính vì thế mà tiểu đoàn U Minh đã giáng xuống đầu thù những trận đòn chí mạng, để làm nên những chiến thắng Kim Quy, Hòa Hưng, Công Sự, Đường Xuồng, Lục Phi, Bình Minh, Kè Một… để những địa danh trên được ghi vào lịch sử như những chiến công bất diệt, đã đem “dòng máu sôi” đỏ thắm của mình tô cho màu cờ độc lập của dân tộc, để lại cho đời những bài ca mộc mạc gắn liền với bao chiến công còn ngời sáng đến ngàn sau…
( sưu tầm theo nguồn : theo kỷ yếu hội thảo khoa học, di tích lịch sử căn cứ địa cách mạng U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang năm 1997)













