LƯỢC SỬ CĂN CỨ CỦA TỈNH ỦY THỜI KỲ 1972 – 1975 #4

Cuối tháng 02 – 1972, tại điểm căn cứ Vườn Ông Cốc, Tỉnh ủy tổ chức hội nghị mở rộng, tiếp thu Nghị quyết của Khu ủy và xây dựng nghị quyết của Tỉnh ủy về phá ấp chiến lược, bứt rút đồn bót; giao nhiệm vụ cụ thể cho từng huyện thị, triển khai thực hiện chiến dịch mùa hè 1972 và các cao điểm; xác định các trọng điểm tấn công… Tại hội nghị này Tỉnh ủy đã công bố quyết định của Khu ủy bổ sung đồng chí Trần Quang Quít, Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá, làm khu ủy viên và rút về khu; đồng chí Lâm Kiên Trì làm Bí thư Tỉnh ủy; đồng chí Nguyễn Văn Ban (Năm Tân) và Nguyễn Văn Cầu (Hai Cầu) làm Phó Bí thư Tỉnh ủy; bổ sung 06 đồng chí vào Tỉnh ủy và đồng chí Nguyễn Hữu Cầu (Mười Xê) vào Thường vụ Tỉnh ủy làm Chính trị viên Tỉnh Đội. Đồng thời công bố quyết định phân công 4 đồng chí, có 1 đồng chí Thường vụ Tỉnh ủy, tăng cường về tỉnh Châu Hà mới thành lập… Sau hội nghị này, cơ quan Tỉnh ủy lại bị máy bay B52 đánh bom, nhưng không thiệt hại.

Bước vào Xuân – Hè 1972, quân dân toàn miền Nam mở một cuộc tấn công chiến lược. Phối hợp với chiến trường toàn khu, quân dân trong tỉnh đã đồng loạt tấn công địch; giành nhiều thắng lợi quan trọng. Đến tháng 6 – 1972, giải phóng hoàn toàn 2 xã (Vĩnh Bình Bắc và Vân Khánh), 24 ấp trong 14 xã của 4 huyện vơi 18.827 dân, giải phóng cơ bản 45 ấp có 10 xã của 5 huyện với 13.156 dân.

Giữa năm 1972 cơ quan Tỉnh ủy từ Vườn Ông Cốc, xã Vĩnh Tuy, chuyển về ấp Vĩnh Tiến, xã Vĩnh Hòa; ở trong vườn, sau nhà các gia đình Tư Bông, Năm Dõng, Bảy Tràm… Thời gian này, địch còn chốt Sân Gạch và đồn Cây Bàng, cơ quan Tỉnh ủy ở đoạn giữa, sát nách đồn của địch.

Tháng 9 – 1972, Khu ủy điều động về tỉnh 02 đồng chí: La Lâm Gia (Bảy Máy), Ủy viên Thường vụ Khu ủy, làm Bí thư Tỉnh ủy và Nguyễn Tấn Thanh (Chính Cửu), Trưởng phòng Dân quân khu, làm phó Bí thư Tỉnh ủy, Chính trị viên Tỉnh đội. Đồng chí Lâm Kiên Trì (Năm Trì) làm Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy.

Những ngày cuối năm 1972, thực hiện “kế hoạch thời cơ”, quân và dân các huyện trong tỉnh đồng loạt đẩy mạnh tiến công, tăng cường công tác binh vận, áp sát các đồn bót địch…

Tổng kết hoạt động đánh địch năm 1972, toàn tỉnh loại khỏi vòng chiến đấu hơn 10.000 tên địch, thu 1.072 súng, diệt 34 đồn, đánh thiệt hại nặng 24 đồn, bứt rút 95 đồn, chốt và vị trí… Thắng lợi này của tỉnh đã góp phần cùng miền Nam và cả nước buộc đế quốc Mỹ phải xuống thang chiến tranh, trở lại bàn đàm phán, đi đến ký kết hiệp định Paris.

Ngày 27 – 1 – 1973 Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ở Paris. Nhưng đế quốc Mỹ vẫn không từ bỏ ý đồ xâm chiếm Việt Nam. Vì vậy, thực tế ở miền Nam, sau ngày Hiệp định Paris được ký kết, vẫn chưa có một ngày hòa bình; nhiều nơi tình hình chiến sự vẫn ác liệt, có nơi còn căng thẳng hơn trước.

Ngày 3 – 2 – 1973, Ban Thường vụ Khu ủy Khu 9 có cuộc họp bất thường, có đại diện của 3 tỉnh thuộc địa bàn trọng điểm của Khu là Rạch Giá, Cần Thơ và Sóc Trăng cùng dự. Trên cơ sở tình hình thực tế của Khu, Khu ủy chủ trương phải không ngừng tiến công địch; tiếp tục dùng sức mạnh tổng hợp, nhất là phải nắm vững lực lượng vũ trang để tiến công địch, làm chuyển biến mạnh so sánh lực lượng; bất luận tình huống nào cũng phải giành cho được đại bộ phận nông thôn mới có thể tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn.

Tại điểm căn cứ ở ấp Vĩnh Tiến, ngày 6 – 2 – 1973 Tỉnh ủy có cuộc hội nghị mở rộng. Hội nghị thống nhất với nhận xét đánh giá tình hình cũng như chủ trương của Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu: “Phải tiếp tục tích cực tấn công địch để giành đất, giành dân, giành quyền làm chủ và giành quyền làm chủ để tiếp tục tiến công địch”. Tỉnh ủy đã đề ra phương hướng nhiệm vụ, yêu cầu trước mắt của đảng bộ và đề ra nhiệm vụ công tác quân sự của các cấp trong tỉnh trong thời gian tới.

Tháng 4 – 1973, Khu ủy điều động đồng chí Nguyễn Tấn Thanh (Chín Cửu) về khu; bổ sung làm khu ủy viên. Tháng 5 – 1973 Khu ủy tiếp tục điều động đồng chí La Lâm Gia (Bảy Máy) Ủy viên thường vụ Khu ủy, Bí thư Tỉnh ủy, về khu. Thường trực Tỉnh ủy được phân công lại: đồng chí Lâm Kiên Trì (Năm Trì) làm bí thư Tỉnh ủy, đồng chí Nguyễn Văn Ban (Năm Tân) và đồng chí Nguyễn Văn Cầu (Hai Cầu) làm Phó Bí thư Tỉnh ủy.

Cuối năm 1973 đầu 1974, tình hình trong vùng căn cứ khá ổn định. Khu ủy Khu 9 có yêu cầu về đứng chân tại khu vực này để lãnh đạo, chỉ đạo phong trào chung của Khu. Tháng 1 – 1974, cơ quan Tỉnh ủy từ Vĩnh Tiến dời qua Xẻo Cạn (xã Đông Yên), giao lại căn cứ ở Vĩnh Tiến cho Khu ủy (từ Cà Mau dời lên).

Cơ quan Tỉnh ủy về đóng tại Xẻo Cạn, ở xóm nhà Hai Phước, Chín Dân. Các bộ phận điện đài, cơ yếu, văn thư đánh máy ở Kinh Ba. Cơ quan Ủy ban Nhân dân Cách mạng tỉnh đóng ở Ngã Ba Xẻo Cạn. Thời gian này, đồng chí Nguyễn Văn Ngọ (Hai Ngọ) vẫn làm Chánh Văn phòng Tỉnh ủy. Bấy giờ Khu ủy có quyết định điều động đồng chí Lâm Kiên Trì về khu, đồng thời chỉ định đồng chí Nguyễn Văn Ban (Năm Tân) thay làm Bí thư Tỉnh ủy. Liền sau đó, đồng chí Năm Tân có quyết định đi học trường Nguyễn Ái Quốc miền Nam; đồng chí Nguyễn Văn Cầu, Phó Bí thư Tỉnh ủy, làm nhiệm vụ trực Tỉnh ủy.

Thời kỳ ở Xẻo Cạn, Tỉnh ủy đã có những hội nghị lịch sử, để ra những chủ trương, nghị quyết quan trọng dẫn đến thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của tỉnh nhà.

Chỉ đạo đẩy mạnh tấn công địch trong mùa khô 1974 – 1975.

Ngày 5 – 4 – 1975 Tỉnh ủy họp mở rộng dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Văn Cầu, Phó Bí thư Tỉnh ủy; có đồng chí La Lâm Gia (Bảy Máy) Ủy viên Thường vụ Khu ủy cùng dự, chỉ đạo hội nghị. Hội nghị nêu cao quyết tâm “phải nhanh chóng chớp lấy thời cơ, phát huy mọi lực lượng, với tinh thần tự lực tự cường; thực hiện 3 mũi giáp công, liên tục tiến công và nổi dậy, giành thắng lợi hoàn toàn”. Tỉnh ủy cũng đề ra một số chủ trương cụ thể: tiếp tục đẩy mạnh tấn công địch bằng 3 mũi, bổ sung thêm cán bộ và lực lượng để chuẩn bị cho địa bàn trọng điểm thị xã, nhất là nhanh chóng bổ sung quân số, vũ khí, đạn dược cho Tiểu đoàn 207; tấn công Trung tâm Huấn luyện Minh Lương, thu vũ khí trang bị cho ta; tấn công bao vây chặt chi khu Hiếu Lễ (Thứ Mười Một – An Biên) không cho địch đưa quân về phòng thủ thị xã Rạch Giá…

Ngày 13 – 4 – 1975, Ban Thường vụ Tỉnh ủy họp mở rộng, có đồng chí La Lâm Gia, Ủy viên Thường vụ Khu ủy và đồng chí Trần Quang Quít, Khu ủy viên cùng dự. Hội nghị đã bàn và quyết định một số vấn đề: bổ sung chính sách binh vận, ban hành 12 điều cấm khi cán bộ chiến sĩ vào tiếp quản thành thị, kiểm điểm tình hình chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công, xác định nhiệm vụ, quyết tâm của các cấp và quyết định thành lập Ban chỉ huy Mặt trận trọng điểm thị xã Rạch Giá.

Ngày 20 – 4 – 1975, Thương trực Tỉnh ủy họp với Ban Chỉ huy Tỉnh Đội thống nhất chuẩn bị thêm phương án 2 về tổng công kích, tổng khởi nghĩa: quyết định tấn công địch từ hướng Rạch Sỏi lên, theo phương thức “ cuốn chiếu”; đánh thẳng vào phường Vĩnh Thanh nơi đóng cơ quan đầu não của địch cấp tỉnh.

Ngày 25 – 4 – 1975 Thường vụ Tỉnh ủy họp mở rộng, do đồng chí Nguyễn Văn Cầu, Phó Bí thư Tỉnh ủy chủ trì. Hội nghị của các đồng chí trong Ban Chỉ huy Tỉnh Đội, Ban Chỉ huy Mặt trận thị xã và 2 đồng chí Khu ủy La Lâm Gia (Bảy Máy) và Trần Quang Quít (Tám Quít). Hội nghị đã tập trung kiểm điểm các công việc chuẩn bị; đánh giá tình hình địch, ta; chuyển khai phương án tấn công để “dứt điểm” thị xã và giải phóng toàn tỉnh.

Bước vào chiến dịch Hồ Chí Minh, các lực lượng, các mũi tiến công đều tiến hành đúng theo phương án của Tỉnh ủy đã đề ra. Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, toàn đảng bộ, quân dân trong tỉnh, dồn mọi nỗ lực liên tục tấn công địch, với tinh thần tự lực tự cường, tích cực tiến công và nổi dậy, xã giải phóng xã, huyện giải phóng huyện, giải phóng hoàn toàn tỉnh nhà, cơ bản vào đêm 30 – 4 – 1975.

Sáng ngày 1 – 5 – 1975, từ căn cứ Xẻo Cạn, Văn phòng Tỉnh ủy chuyển ra thị xã Rạch Giá … kể từ ngày đó, cơ quan Tỉnh ủy đóng tại tỉnh Lỵ Rạch Giá (nay là thành phố Rạch Giá) cho đến nay./.

( Nguồn: từ Tập sách Lược sử Căn cứ của Tỉnh ủy; do Ban Tuyên Giaó Tỉnh uỷ Kiên Giang biên sọn 2010)