LƯỢC SỬ CĂN CỨ CỦA TỈNH ỦY, đến 1954 #1

Rừng U Minh, bao gồm U Minh Thượng và U Minh Hạ, là một khu rừng nguyên sinh hiếm hoi ở đồng bằng Nam bộ, góp một phần lớn diện tích để hình thành khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Kiên Giang. Nhắc đến rừng U Minh là nhắc đến biết bao sự kiện lịch sử, có cả những sự kiện lịch sử như huyền thoại, phủ trùm lên từng ngọn tràm, gốc đước, dòng nước, xóm làng… nơi đây, nhất là từ khi có những lưu dân đầu tiên đến đây khai hoang, mở đất, sinh cơ lập nghiệp cho đến nay.

Tiếp nối cuộc kháng chiến oanh liệt chống thực dân Pháp, vùng U Minh Thượng, trong giai đoạn lịch sử có thể nói là đặc biệt, giai đoạn 1954 – 1975, đã có một rừng cây, rừng người cưu mang, đùm bọc, là nơi dung trú an toàn cho lực lượng cách mạng của miền Tây Nam bộ, trong đó có một bộ máy lãnh đạo kháng chiến của tỉnh Rạch Giá (nay là tỉnh Kiên Giang). Tại đây tỉnh ủy đã bám đất, bám dân, xây dựng căn cứ trong rừng, trong lòng dân để lãnh đạo toàn Đảng, toàn quân và toàn dân trong tỉnh tiến hành cuộc kháng chiến đầy khó khăn, gian khổ, hy sinh, góp phần cùng quân và dân toàn miền Nam từng bước làm thất bại các chiến lược chiến tranh của địch tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn, giải phóng tỉnh nhà, giải phóng hoàn toàn miền Nam trong mùa xuân 1975.

LƯỢC SỬ CĂN CỨ CỦA TỈNH ỦY, đến 1954

Kiên Giang được thiên nhiên ưu đải và cũng rất tự hào có vùng U Minh Thượng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, đánh Mỹ, là nơi dung trú xúc tích lực lượng và xuất phát tấn công địch. Nhân dân vùng U Minh nói chung và U Minh Thượng nói riêng, mang trong mình dòng máu bất khuất; có truyền thống cần cù lao động sản xuất; đóng góp sức người và của, bảo vệ cách mạng – đặc biệt là bảo vệ an toàn các cơ quan đầu não cách mạng các cấp đóng trên địa bàn.

Cũng như các tỉnh miền Tây Nam bộ, nhân dân tỉnh Kiên Giang có bề dày lịch sử đấu tranh cách mạng… Những năm 1930, một số đồng chí đảng viên đã về đây hoạt động, xây dựng cơ sở Đảng. Các chi bộ lần lượt được thành lập ở nhiều xã như Vĩnh Thuận, Vĩnh Thanh Vân, Mỹ Lâm, Tân Hội…

Trong kháng chiến chống Pháp, vùng U Minh Thượng bao gồm huyện An Biên, một phần huyện Phước Long (tỉnh Rạch Giá) và một phần huyện Cà Mau (tỉnh Bạc Liêu). Ngày nay vùng U Minh Thượng bao gồm một phần huyện Thới Bình của tỉnh Cà Mau và 4 huyện: An Minh, An Biên, Vĩnh Thuận và U Minh Thượng của tỉnh Kiên Giang.

Sau khi cuộc khởi nghĩa Nam kỳ bùng nổ và bị thực dân Pháp đàn áp khốc liệt, nhiều đồng chí tìm về Rạch Giá, được Liên Tỉnh ủy Hậu Giang tổ chức tập hợp lực lượng, lấy rừng U Minh làm căn cứ, huấn luyện lực lượng, sản xuất vũ khí… tiếp tục chuẩn bị thực lực với tinh thần để làm một cuộc “khởi nghĩa Nam kỳ lần thứ hai”. Đầu năm 1941, Tỉnh ủy lâm thời tỉnh Rạch Giá được thành lập và được Liên Tỉnh ủy giao nhiệm vụ xây dựng căn cứ, xưởng chế tạo vũ khí cho Liên Tỉnh ủy ở U Minh Thượng.

Từ U Minh Thượng, nhiều vũ khí tự tạo đã được chuyển ra cất giấu tại thị xã Rạch Giá … Nhưng sau đó bị địch phát hiện, tịch thu. Đồng thời, chúng đem quân vào phá các xưởng, căn cứ trong rừng.

Khi thực dân Pháp trở lại xâm lược, cuối tháng 1-1946, bộ đội của tỉnh Cần Thơ, Long Xuyên, Châu Đốc, Trà Vinh, Vĩnh Long, Bộ đội khu 9 và một bộ phận khu 8 về Rạch Giá, lập mặt trận Minh Lương – An Biên và lần lượt rút về An Biên; dựa vào U Minh để củng cố lực lượng, tổ chức kháng chiến. Vùng U Minh trở thành căn cứ, địa bàn dung trú lực lượng của một số tỉnh Nam bộ, khu 9… với các cơ quan, đơn vị đóng quân, các binh công xưởng, các trường lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ…

Từ năm 1947, ở tỉnh Rạch Giá, các huyện Hồng Dân, An Biên, Gò Quao phần lớn đã được giải phóng nối liền với vùng giải phóng của tỉnh Bạc Liêu, trở thành căn cứ vững chắc cho Nam bộ, khu 9 và của tỉnh.

Đầu năm 1954, hưởng ứng chiến dịch Điện Biên Phủ, quân dân An Biên đã cùng với tiểu đoàn 307 của Phân liên khu miền Tây và một đại đội của tỉnh Bạc Liêu mở chiến dịch 90 ngày đêm, 2 lần đánh vào quận lỵ Thứ Ba, lần lượt bắt sống 2 quận trưởng; giải phóng quận lỵ Thứ Ba và huyện An Biên vào ngày 8-3-1954, góp phần vẻ vang cùng cả nước kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp.

( Nguồn tài liệu từ Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Kiên giang)